Ngày 15/3/2026 tới đây được ấn định là ngày bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI, đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 – 2031. Đây là một trong những nội dung quan trọng được Quốc hội khoá XV thông qua ngày 21/5/2025 tại Nghị quyết số 199/2025/QH15 với nội dung rút ngắn nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV và HĐND các cấp nhiệm kỳ 2021 – 2026, đồng thời ấn định ngày bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 – 2031.
Đảm bảo về mặt pháp lý cho hoạt động bầu cử, ngày 24/6/2025, tại kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa XV đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân (hiệu lực từ ngày 01/7/2025). Trong đó, nhiều điểm mới quan trọng phù hợp mô hình chính quyền địa phương hai cấp sau xắp xếp, tinh gọn, một số điểm đáng lưu ý như sau:
Thứ nhất: Khi không tổ chức chính quyền cấp huyện, việc bầu cử được phân định như sau: Ủy ban bầu cử ở tỉnh, thành phố tổ chức bầu cử đại biểu Quốc hội tại địa phương; Ủy ban bầu cử ở tỉnh, thành phố, Ủy ban bầu cử ở xã, phường, đặc khu tổ chức bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân cấp tỉnh, đại biểu Hội đồng nhân dân cấp xã tương ứng; các Ban bầu cử, Tổ bầu cử thực hiện công tác bầu cử đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp theo quy định của Luật này.
Nguồn hình ảnh: https://quangngai.dcs.vn/tin-tuc-su-kien/mot-so-khau-hieu-tuyen-truyen-cuoc-bau-cu-dai-bieu-quoc-hoi-khoa-xvi-va-bau-cu-dai-bieu-hoi-dong-nhan-dan-cac-cap-nhiem-.html.
Thứ hai: Xác định khu vực bỏ phiếu do UBND cấp xã quyết định và báo cáo cấp tỉnh
Tại các kỳ bầu cử trước, việc xác định khu vực bỏ phiếu do Ủy ban nhân dân (UBND) cấp xã quyết định và được UBND cấp huyện phê chuẩn... Tuy nhiên, tại cuộc bầu cử sắp tới, UBND cấp xã có thẩm quyền quyết định việc xác định khu vực bỏ phiếu và báo cáo UBND cấp tỉnh. Trường hợp cần thiết, UBND cấp tỉnh điều chỉnh việc xác định khu vực bỏ phiếu.
Thứ ba: Tăng số lượng thành viên các tổ chức phụ trách bầu cử
Theo quy định hiện hành, các tổ chức phụ trách bầu cử bao gồm: Ủy ban bầu cử ở tỉnh, thành phố, Ủy ban bầu cử ở xã, phường, đặc khu; Ban bầu cử đại biểu Quốc hội, Ban bầu cử đại biểu HĐND cấp tỉnh, Ban bầu cử đại biểu HĐND cấp xã; Tổ bầu cử. Theo đó, để bảo đảm hiệu quả công tác bầu cử, số lượng thành viên của các tổ chức phụ trách bầu cử ở địa phương đồng bộ được tăng lên đáng kể. Cụ thể: Ủy ban bầu cử ở tỉnh là 23-37 thành viên (trước kia là 21-31 thành viên); Ủy ban bầu cử ở xã là 9-17 thành viên (trước kia là 9-11 thành viên); Ban bầu cử đại biểu Quốc hội là 9-17 thành viên (trước kia là 9-15 thành viên); Ban bầu cử HĐND cấp tỉnh là 11-15 thành viên (trước kia là 11-13 thành viên); Ban bầu cử HĐND cấp xã là 9-15 thành viên (trước kia là 7-9 thành viên).
Thứ tư: Thành phần và thời gian tiến hành hội nghị hiệp thương
- Thành phần tham dự các hội nghị hiệp thương cũng được điều chỉnh: thay vì có đại diện Mặt trận Tổ quốc cấp huyện, nay thành phần tham dự sẽ có đại diện Mặt trận Tổ quốc cấp xã trực thuộc. Điều này vừa phù hợp với mô hình hai cấp, vừa góp phần bảo đảm tính đại diện trực tiếp và gần gũi hơn với cử tri.
- Các mốc thời gian tiến hành hội nghị hiệp thương cũng được rút ngắn:
+ Thời gian tổ chức hội nghị hiệp thương lần thứ hai được tổ chức chậm nhất là 40 ngày trước ngày bầu cử (trước kia là 65 ngày);
+ Thời gian tổ chức hội nghị hiệp thương lần thứ ba được tổ chức chậm nhất là 23 ngày trước ngày bầu cử (trước kia là 35 ngày).
Bên cạnh đó, thời hạn công bố danh sách ứng cử đại biểu Quốc hội, đại biểu được Ủy ban bầu cử cấp tỉnh công bố, niêm yết chậm nhất là 16 ngày trước ngày bầu cử (trước kia là 20 ngày); Thời gian tiến hành bầu cử thêm, bầu cử lại chậm nhất là 7 ngày sau ngày bầu cử (trước kia là 15 ngày); thời hạn công bố kết quả bầu cử, danh sách trúng cử đại biểu Quốc hội là chậm nhất 10 ngày sau bầu cử (trước kia là 20 ngày), bằng thời hạn công bố kết quả bầu cử, danh sách trúng cử đại biểu HĐND các cấp; thời gian tiếp nhận khiếu nại về kết quả bầu cử chậm nhất là 03 ngày kể từ khi công bố kết quả bầu cử (trước kia là 05 ngày) và thời gian xem xét giải quyết khiếu nại về kết quả bầu cử chậm nhất là 07 ngày kể từ ngày nhận được khiếu nại đối với cả kết quả bầu cử đại biểu Quốc hội và kết quả bầu cử đại biểu HĐND (trước kia là 30 ngày đối với kết quả bầu cử đại biểu Quốc hội và 20 ngày đối với kết quả bầu cử đại biểu HĐND).
Như vậy, thời gian từ khi kết thúc việc nộp hồ sơ ứng cử đến ngày bầu cử được rút ngắn từ 70 ngày xuống còn 42 ngày, thời hạn các nội dung khác sau khi bầu cử cũng đều được rút ngắn hơn so với quy định trước đây.
Thứ năm: Đổi mới phương thức vận động bầu cử: Bên cạnh hình thức vận động bầu cử là tiếp xúc cử tri trực tiếp, Luật sửa đổi, bổ sung cho phép hình thức vận động bầu cử tổ chức trực tuyến hoặc kết hợp trực tiếp với trực tuyến, với điều kiện bảo đảm kỹ thuật, an toàn thông tin và an ninh mạng. Quy định này không chỉ phù hợp với xu thế phát triển của khoa học công nghệ mà còn góp phần mở rộng kênh tương tác, tăng cường sự tham gia của cử tri trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ.
Nguồn hình ảnh: https://btgdv.cantho.gov.vn/vi/news/tai-lieu-tuyen-truyen/huong-dan-tuyen-truyen-cuoc-bau-cu-dai-bieu-quoc-hoi-khoa-xvi-va-bau-cu-dai-bieu-hoi-dong-nhan-dan-cac-cap-nhiem-ky-2026-2031-3275.html
Với những quy định mới trên cho thấy Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và HĐND các cấp đã khắc phục kịp thời những tồn tại, hạn chế trong quá trình thực hiện các quy định trước, đồng thời nâng cao tính khả thi trong triển khai, vận dụng, nhằm tạo hiệu quả, nâng cao chất lượng bầu cử.
Ngày 15/3/2026 – ngày bầu cử Đại biểu quốc hội và HĐND các cấp đầu tiên sau khi Nhà nước ta “sắp xếp lại giang sơn”, tổ chức cải cách, tinh gọn bộ máy nhà nước, tổ chức chính quyền địa phương hai cấp. Đây vừa là sự kiện chính trị trọng đại, vừa là dịp để kiểm nghiệm, đánh giá toàn diện những quy định mới. Tin tưởng với sự đồng lòng của Đảng, các cấp chính quyền, đoàn thể và nhân dân trong cả nước, ngày bầu cử Đại biểu quốc hội và HĐND các cấp sẽ thành công rực rỡ, thể hiện mỗi lá phiếu là niềm tin, là trách nhiệm đối với Tổ quốc và ngày bầu cử là ngày hội của niềm tin, đoàn kết và khát vọng Việt Nam!
(Nguồn: https://vienkiemsathaiphong.gov.vn/vksnd-khu-vuc/mot-so-quy-dinh-moi-ve-bau-cu-dai-bieu-quoc-hoi-va-hoi-dong-nhan-dan-cac-cap-22330)